Vài điều cần biết về sự ra đi của Đức Giáo Hoàng

VÀI ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ SỰ RA ĐI CỦA MỘT GIÁO HOÀNG CÔNG GIÁO

Lm. Antôn Trần Xuân Sang, SVD

Sáng nay vào lúc 7:35 thứ Hai ngày 21/04/2025 (giờ Roma), Đức Thánh Cha Phanxico kính yêu của chúng ta đã về Nhà Cha, theo thông báo chính thức của Đức Hồng y Farrell:

Anh chị em thân mến,

với nỗi đau sâu sắc, tôi phải thông báo về sự qua đời của Đức Thánh Cha Phanxicô.

Lúc 7 giờ 35 sáng nay, Giám mục Roma, Phanxicô, đã trở về nhà Cha.
Cả cuộc đời ngài đã được hiến dâng để phục vụ Chúa và Hội Thánh của Người.
Ngài đã dạy chúng ta sống các giá trị Tin Mừng với lòng trung tín, can đảm và tình yêu phổ quát, đặc biệt là cho những người nghèo khổ và bị gạt ra bên lề.
Với lòng biết ơn sâu xa vì gương sáng của ngài như một môn đệ đích thực của Chúa Giêsu, chúng ta phó thác linh hồn Đức Thánh Cha Phanxicô cho tình yêu thương xót vô biên của Thiên Chúa Ba Ngôi. (https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2025-04/duc-thanh-cha-ve-nha-cha-luc-7-35-thu-hai-ngay-21-04-25.html).

Với sự ra đi này của Đức Phanxico, giáo hội Công giáo hiện đang trống tòa “Sede Vacante”. Dưới đây là một số điều cần biết khi một Đức Giáo Hoàng qua đời, dựa theo Tông Hiến Universi Dominici Gregis (1996) của Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II và Giáo luật hiện hành:

Xác nhận chính thức cái chết của Đức Giáo Hoàng

Ngay khi Đức Giáo Hoàng qua đời, người có thẩm quyền xác nhận cái chết của ngài là Hồng y Nhiếp chính (Camerlengo).

Theo truyền thống lâu đời, vị Hồng y này sẽ tiến đến bên thi hài Đức Giáo hoàng, gọi tên ngài ba lần. Nếu không có hồi đáp, ngài tuyên bố Đức Giáo hoàng đã qua đời.

Sau đó, Nhẫn của Đức Giáo Hoàng (anillo del pescador – “nhẫn ngư phủ”, biểu tượng quyền bính của ngài) được phá hủy trước sự chứng kiến của các Hồng y, để ngăn ngừa mọi hành vi giả mạo văn kiện sau khi ngài đã qua đời (Universi Dominici Gregis, số 13-15).

Thời kỳ trống tòa (Sede Vacante)

Ngay sau cái chết hoặc sự từ nhiệm hợp lệ của Đức Giáo hoàng, Giáo hội bước vào giai đoạn gọi là “Sede Vacante” – “ngôi tòa đang trống”.

Trong thời gian này:

Mọi chức vụ trong Giáo triều Rôma đều mãn nhiệm, ngoại trừ một số vị trí như Hồng y Nhiếp chính, Hồng y Đại Chấp chánh (Penitentiarius Maior), v.v. (UDG, số 14-17).
Không được ban hành các quyết định lớn, thay đổi cơ cấu, hoặc bổ nhiệm quan trọng nào.
Hồng y Nhiếp chính đảm nhận việc điều hành các hoạt động thiết yếu và duy trì hoạt động nội bộ của Vatican, không có quyền lập pháp hay cai quản Hội Thánh hoàn vũ (UDG, số 20-23).

Tang lễ của Đức Giáo Hoàng

Tang lễ của Đức Giáo Hoàng thường được tổ chức trong vòng 4 đến 6 ngày sau khi ngài qua đời, để tín hữu từ khắp nơi có thể đến kính viếng.

Thi hài ngài được quàn tại Đền thờ Thánh Phêrô, nơi hàng chục ngàn người đến cầu nguyện.
Lễ tang được cử hành trọng thể, công khai và long trọng, có sự hiện diện của các Hồng y, Giám mục, linh mục, các nguyên thủ quốc gia, đại diện tôn giáo khác và đông đảo tín hữu.
Theo truyền thống, Đức Giáo Hoàng được an táng tại Grottae Vaticanae, tức hầm mộ bên dưới Đền thờ Thánh Phêrô, nơi nhiều vị tiền nhiệm an nghỉ (UDG, số 27-28).

Mật Nghị Hồng Y – Bầu Tân Giáo Hoàng (Cónclave)

Tối thiểu 15 ngày và tối đa 20 ngày sau khi Đức Giáo Hoàng qua đời, Mật nghị Hồng y (Cónclave) được triệu tập để bầu vị kế nhiệm (UDG, số 37-38).

Chỉ có các Hồng y dưới 80 tuổi tính đến ngày Tòa Thánh trống ngôi mới được quyền bỏ phiếu (UDG, số 33).
Việc bỏ phiếu được tiến hành bí mật tại Nhà nguyện Sistina.
Để được bầu làm Giáo hoàng, một ứng viên cần đạt tối thiểu 2/3 tổng số phiếu hợp lệ (UDG, số 62).

Khi một vị Hồng y đắc cử:

Ngài được hỏi: “Cha có chấp nhận không?”
Nếu ngài trả lời: “Accetto” – “Tôi chấp nhận”, thì chính thức trở thành Giáo Hoàng.
Ngài chọn tân danh hiệu Giáo hoàng.
Sau đó, Hồng y Trưởng đẳng Phó tế sẽ công bố với thế giới qua ban công đền thờ Thánh Phêrô:
“Habemus Papam” – Chúng ta đã có Giáo Hoàng!

Một số quy định đáng lưu ý:

Các thủ tục trên được quy định trong Tông hiến Universi Dominici Gregis do Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ban hành ngày 22 tháng 2 năm 1996.
Mọi sự can thiệp chính trị hoặc ảnh hưởng từ bên ngoài vào việc bầu Giáo hoàng đều bị nghiêm cấm và bị vạ tuyệt thông (UDG, số 80-81).

Khi một Đức Giáo Hoàng đương nhiệm qua đời, trong các Thánh lễ của toàn thể Giáo hội, lời nguyện trong Kinh Nguyện Thánh Thể (còn gọi là Kinh Tạ Ơn) sẽ được điều chỉnh để cầu nguyện đặc biệt cho ngài đã qua đời.

Thông thường, khi Đức Giáo Hoàng còn sống, chúng ta thường đọc: “Xin Chúa nhớ đến tôi tớ Chúa là Đức Giáo hoàng ……”

Nhưng khi Đức Giáo Hoàng đã qua đời, công thức được chuyển sang lời cầu cho người quá cố.

Ví dụ (Kinh Nguyện Thánh Thể II): “Xin Chúa cũng nhớ đến tôi tớ Chúa là Đức Giáo Hoàng ………., mà Chúa đã gọi ra khỏi đời này về với Chúa. Xin ban cho người đã chết như Con Chúa, thì cũng được sống lại như Người.”

Tương tự, trong Kinh Nguyện Thánh Thể I (Kinh Tạ Ơn Rôma) chúng ta sẽ đọc: “Xin Chúa cũng nhớ đến tôi tớ Chúa là Đức Giáo Hoàng N…….., tôi tớ Chúa, mà hôm nay Chúa đã gọi ra khỏi đời này.
Xin ban cho người, khi từ cõi chết sống lại, được sống trong ánh sáng, vinh hiển và bình an.”

Tùy từng giáo phận và thời điểm, trong Lời nguyện giáo dân, các cộng đoàn có thể thêm lời cầu nguyện như: “Chúng ta hãy cầu nguyện cho Đức Giáo Hoàng N………… mà Thiên Chúa vừa gọi về.
Xin cho ngài được vui hưởng ánh sáng và bình an muôn đời trong Nước Chúa.”

Chúng ta cùng cầu nguyện cho Đức Thánh Cha kính yêu của chúng ta về hưởng Thánh Nhan Chúa.

Philippines, Bát Nhật Phục Sinh 2024

Lm. Antôn Trần Xuân Sang, SVD