Tĩnh tâm: Lặng để “Lắng” hay “Lánh”

Tĩnh tâm đối với người thánh hiến không chỉ dừng lại ở bổn phận hay nghĩa vụ theo luật Hội Thánh, luật Dòng. Tĩnh tâm là khoảng thời gian thiêng liêng cao quý để mỗi người gác lại những bộn bề của bổn phận mục vụ hay những lo toan của cuộc sống thường ngày, để trở về bên Chúa và kín múc ân huệ của Ngài làm hành trang cho những ngày tiếp theo. Tuy nhiên, đã không dưới một lần, chúng ta dùng thời gian quý báu này, thay vì lặng để lắng nghe tiếng Chúa, thì lại coi đây là cơ hội để lánh – một sự trốn chạy dưới danh nghĩa thiêng liêng một cách chính đáng.

Lặng để “Lắng”. Đức Giê-su là mẫu gương tuyệt hảo về sự nhịp nhàng giữa “Lặng – Lắng”. Thánh sử Máccô ghi lại: “Sáng sớm, lúc trời còn tối mịt, Người đã thức dậy, đi ra một nơi hoang vắng và cầu nguyện ở đó” (Mc 1,35). Khi các môn đệ tìm thấy Chúa và nói: “Mọi người đang tìm Thầy đấy!”, Chúa Giê-su không bảo các ông: “Đừng làm phiền, hãy để Ta yên, Ta đang tĩnh tâm”. Nhưng Người đáp: “Chúng ta hãy đi nơi khác, đến các làng xã chung quanh, để Thầy còn rao giảng ở đó nữa, vì Thầy ra đi cốt để làm việc đó” (Mc 1,38). Người lặng để lắng nghe thánh ý Chúa Cha sau một ngày dài giảng dạy mệt mỏi. Sự thinh lặng của Chúa là để kín múc sức mạnh của tình yêu; sau đó, Người lại dấn thân giữa đám đông, chạm đến những người mắc bệnh phong, chữa lành những tâm hồn tan vỡ và vác thập giá lên đồi Canvê. Sự thinh lặng của Người sinh ra ơn cứu độ, chứ không sinh ra sự ích kỷ.

Có một nghịch lý luôn rình rập chúng ta: cái lặng bên ngoài rất dễ thực hiện. Chúng ta chỉ cần tắt nguồn chiếc điện thoại, tuân thủ giờ giấc, giữ thinh lặng và không trò chuyện với chị em trong các bữa ăn. Tất cả những điều đó tạo nên một bầu khí trang nghiêm, “hợp” với bầu khí tĩnh tâm. Nhưng sự im lặng của đôi môi chưa bao giờ đồng nghĩa với sự thinh lặng của tâm hồn. Chúa không gọi chúng ta vào hoang địa để trốn đời. Ngài gọi chúng ta vào hoang địa để lắng, để nhìn rõ chính mình. Khi cuộc sống mục vụ cuốn chúng ta đi như một cơn lốc, chúng ta không còn thời gian để nhìn lại. Sự thinh lặng của tuần tĩnh tâm giúp những lớp phù sa của danh vọng, những bụi bặm của sự tự mãn và cả những bùn nhơ của yếu đuối lắng xuống. Nhờ đó, dưới ánh sáng của Lời Chúa, chúng ta nhìn thấy rõ căn tính thật của mình: một thụ tạo mỏng giòn nhưng được yêu thương. Trong Sách Các Vua quyển thứ nhất, ngôn sứ Êlia đã tìm kiếm Chúa. Chúa không ở trong cơn gió bão, không ở trong trận động đất, cũng không ở trong lửa. Chúa xuất hiện trong “tiếng gió hiu hiu” (1 V 19,12). Tiếng gió hiu hiu ấy chỉ có thể nghe được bằng một tâm hồn biết lắng. Lắng đi tiếng nói của định kiến, lắng đi những lo ra, chia trí, để nghe xem Chúa đang muốn ta sửa đổi điều gì trong đời dâng hiến. Lắng như chiếc ly trống rỗng để Chúa rót đầy dòng nước ân sủng, giữ lại những ngọt ngào của tình yêu thuở ban đầu.

Sự thinh lặng của Chúa Giê-su là một sự thinh lặng sinh hạ sứ vụ. Người lặng để lắng, và từ cái lắng ấy, Người có đủ tình yêu để bước xuống, đối diện với đám đông nghèo khổ, chạm tay vào những người mắc bệnh phong dù họ bị xa lánh, đối thoại với những người Pharisêu đầy ác ý và cuối cùng là can đảm vác thập giá lên đồi Golgotha. Những giờ phút “lặng để lắng” bên Chúa Cha cho thấy mối hiệp thông sâu xa của Chúa Giê-su với Chúa Cha và nâng đỡ Người trong sứ vụ cứu độ, cho đến khi hoàn tất hiến tế trên thập giá. Đối với người nữ tu Mân Côi, chúng ta không thể có một con đường nào khác ngoài con đường của Thầy Chí Thánh.

Lặng để “Lánh”. Nếu lặng là một hành động chủ động, hướng nội và mang chiều kích thiêng liêng, thì lánh là một thái độ tiêu cực, hướng ngoại. Chúng ta cần phải rất thành thật với nhau rằng cũng có lúc chúng ta bước vào tuần tĩnh tâm với tâm trạng của một người muốn lẩn trốn, lánh né mọi người, mọi việc. Chúng ta tự nhủ: Thật là vui vì tuần này không phải thức khuya dậy sớm, không phải dỗ dành tụi con nít, không phải nghe những lời phàn nàn của phụ huynh, không phải bộn bề với tập hát, đánh đàn… Vậy là, ngay sau khi để trí óc mình suy nghĩ như thế, nhà nguyện, phòng hội biến thành phòng ngủ thứ hai, các giờ suy niệm biến thành khoảng thời gian thả hồn theo những mộng tưởng cá nhân. Chúng ta dùng sự im lặng để xây một bức tường ngăn cách với mọi trách nhiệm. Tĩnh tâm khi đó không còn là để gặp Chúa, mà là để thụ hưởng sự an nhàn thân xác dưới chiếc áo dòng.

Đời sống cộng đoàn được một số nhà tu đức gọi là thiên đàng tại thế. Nhưng ở thiên đàng tại thế này cũng không thiếu những va chạm, những hiểu lầm, những lời nói vô tình, những cái nhìn định kiến, sự thiếu cảm thông của bề trên hay sự đố kỵ của chị em… Tất cả đã vô tình tạo nên những vết thương rỉ máu trong lòng chúng ta. Khi bước vào tuần tĩnh tâm, thay vì đem những vết thương ấy đến với Chúa để được chữa lành, chúng ta lại dùng sự thinh lặng để “lánh mặt”. Sự im lặng lúc này không phải là thinh lặng thánh, mà là sự dửng dưng, là thái độ đóng băng tương quan, là sự từ chối hòa giải.

Lặng để “Lắng” hay “Lánh” là tùy thuộc vào thái độ và sự biến đổi của mỗi người chúng ta. Dưới ánh sáng của Lời Chúa và ơn thúc đẩy của Chúa Thánh Thần, chúng ta hãy can đảm “bóc tách” từng vấn đề của bản thân mình một cách trung thực nhất, thể hiện tình yêu đối với Chúa và tha nhân một cách cụ thể nhất.

Lạy Chúa, Chúa đã cho chúng con rất nhiều cơ hội để đổi mới bản thân, để ngày càng hoàn thiện và nên giống Chúa hơn. Vậy mà nhiều khi chúng con còn mải mê thế sự, không còn hăm hở, hồ hởi đón Chúa đến trong cuộc đời mình nữa. Thay vì lắng nghe Chúa, chúng con lại muốn lánh xa những ý định của Chúa, lánh né những người chúng con không muốn gặp gỡ, không muốn tiếp xúc. Xin Chúa tha thứ cho những bất xứng của chúng con và cho chúng con thêm một cơ hội nữa để sửa sai, vì chúng con đã trót chọn lặng để lánh thay vì lắng nghe Chúa. Amen

Tác giả: Trần Trần