Sống khiết tịnh

SỐNG KHIẾT TỊNH

“Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.” (Mt 5,8)

Khiết tịnh là một trong ba lời khuyên Phúc Âm, nền tảng của đời sống tu dòng. Với lời khấn này, chúng ta đáp lại lời mời gọi yêu thương của Thiên Chúa bằng một tình yêu trọn vẹn cả thể xác lẫn tâm hồn. Chính sự tự nguyện hiến dâng này mà chúng ta đã được Thiên Chúa chúc phúc: “Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa » (Mt 5,8). Vâng, đây chính là quà tặng ân sủng mà Thiên Chúa tặng ban cho Giáo Hội ngang qua những người thánh hiến, những người dám quảng đại thưa tiếng xin vâng trong tự do, để thanh thản bước theo Chúa Kitô một cách sát hơn, với một con tim “không chia sẻ” và ngập tràn hạnh phúc, dù phải đối diện với mọi nghịch cảnh. Đức khiết tịnh là một nhân đức phải tập luyện, phải cố gắng nhiều bằng sự nết na, mực thước, khiêm tốn, đứng đắn… mà chúng ta đã được học hỏi về lời khấn qua các giai đoạn huấn luyện và đã hiểu về bản chất lời khấn này trước khi tuyên khấn.

Vậy đâu là bản chất của đức khiết tịnh trong đời sống thánh hiến ? Những thách đố mà người thánh hiến sống khiết tịnh đang phải đối diện trong xã hội hôm nay là gì và đâu là những phương thế để bảo toàn đức khiết tịnh như Chúa muốn ? Phạm vi bài này chỉ nhằm nhắc lại những yếu tố căn bản mà Luật Dòng cũng như Đức Cha Tổ Phụ đã dậy cho các chị em Mân Côi để chúng ta sống đúng căn tính của mình.

1. Bản chất đức khiết tịnh thánh hiến

Tự bản chất, lời khấn khiết tịnh mời gọi người tu sĩ cam kết sống độc thân, hiến dâng trọn vẹn tâm hồn và thân xác cho Thiên Chúa để phụng sự Người, đồng thời yêu thương mọi người bằng tình yêu vị tha, hầu có thể cộng tác vào chương trình cứu độ của Chúa Giêsu. Bởi đó, để giúp chị em ý thức sâu xa về bản chất của lời khấn khiết tịnh mà mình chọn để sống, Đức Cha Tổ Phụ cũng nhắc lại cho chị em trong Hiến chương và quy luật Dòng: “Đức khiết tịnh vì Nước Trời là hồng ân Chúa ban cho những tâm hồn Người tuyển chọn, nhằm thanh luyện tâm hồn và làm nảy sinh tình yêu lớn lao đối với Thiên Chúa và tha nhân. Như vậy, đời sống Khiết tịnh là biểu hiện hồng ân trên trời, và là dấu chứng tình yêu tuyệt vời của Chúa Kitô đối với Giáo Hội” (HC 14). Cho nên, “khấn khiết tịnh, chị em tự nguyện sống độc thân, và xa tránh những gì nghịch cùng nhân đức ấy, để hiến dâng trọn vẹn tâm hồn và thân xác cho Thiên Chúa” (QL13).

Xét về phương diện pháp lý, lời khấn khiết tịnh đòi chị em phải: khước từ mọi khoái lạc thân xác hay tình yêu phái tính; khước từ hôn nhân, không trao thân mình cho bất cứ người nào; khước từ khả năng làm cha làm mẹ về mặt thể lý; cam kết sống độc thân để yêu Chúa bằng một tình yêu không san sẻ với cả tâm hồn và thân xác.

Bởi đó, khi khấn khiết tịnh, chúng ta cam kết chọn Chúa là đối tượng duy nhất của mình để yêu mến và phụng sự Người trong mọi sự. Sống điều này, chúng ta khẳng định vị thế tuyệt đối của Thiên Chúa trong cuộc sống và trong những lựa chọn căn bản của mình. Đây chính là một giao ước tình yêu. Qua giao ước này, chúng ta tự nguyện sống khiết tịnh cả thể xác lẫn tâm hồn để dành trọn tình yêu trọn vẹn của mình cho Đức Kitô, cho các chị em trong dòng và cho tha nhân. Chúng ta được mời gọi trở nên “đồng hình đồng dạng với Đức Kitô” và qua việc sống khiết tịnh, tâm hồn ta xứng đáng là nơi Thiên Chúa thích “cư ngụ” như Đức Cha Tổ Phụ dạy: “Đức Khiết tịnh làm cho xác hồn người ta nên thanh tịnh, đẹp lòng Thiên Chúa và Thiên Chúa thích ngự trong lòng kẻ ấy như trong đền thờ mình vậy” (Gia Sản Dòng I, trang 232).

Tuy nhiên, dù đã tuyên khấn, chúng ta vẫn mang trong mình bản chất mỏng dòn, yếu đuối của phận người. Chính Đức Giêsu cũng luôn nhắc nhở chúng ta ý thức điều này khi nói: “Tinh thần thì hăng hái, nhưng xác thịt lại yếu đuối” ( Mc 14, 38). Vì thế, việc sống và giữ trọn lời khấn này đòi hỏi người thánh hiến phải đánh đổi không ít, phải  trải qua rất nhiều thách thức và cam go. Vậy đâu là những thách đố mà người thánh hiến ngày nay đang phải đối diện khi sống lời khấn này?

2. Những thách đố của lời khấn khiết tịnh

Sống khiết tịnh trong bối cảnh xã hội ngày nay, người thánh hiến đang phải đối diện với một xã hội đề cao tự do cá nhân, một xã hội không thể sống thiếu khoái lạc, một xã hội mà chủ nghĩa duy vật và hưởng thụ lên ngôi. Lời mời gọi sống khiết tịnh vì Nước Trời trong thế giới hôm nay có vẻ đi ngược với trào lưu của xã hội hiện tại.

Hơn bao giờ hết,  sự khiết tịnh ngày nay đang phải đối mặt với nhiều trào lưu khó khăn, khi mà “tính dục bị báng bổ tới mức mất hết ý nghĩa sâu sắc và nghiêm chỉnh” và “những lợi ích kinh tế của một hệ thống tự do đã biến tính dục trở thành một thửa đất mầu mỡ cho thương mại” [1]. Chúng ta sống trong một thời đại mà nền luân lý đã xuống cấp trầm trọng. Sự xuống cấp này do chính con người tạo ra, khi họ chỉ biết tìm kiếm những thú vui, những điều mới lạ để hưởng thụ và để khảng định mình. Điều này được Đức Hoàng Gioan Phaolô II nhấn mạnh khi viết: “Khiêu khích đầu tiên đến từ một nền văn hóa hưởng thụ đang tháo gỡ tính dục khỏi mọi quy luật luân lý khách quan bằng cách thường giản lược tính dục thành một món hàng tiêu thụ và buông theo việc tôn thờ bản năng cùng với việc đồng lõa của các phương tiện truyền thông xã hội. Ai cũng thấy được hậu quả này, đó là đủ thứ vi phạm kéo theo vô vàn đau khổ về mặt tâm lý cho cá nhân và gia đình…” (Tông huấn Đời Sống Thánh Hiến, số 88).

Việc đồng lõa với các phương tiện truyền thông xã hội đang là một nguy hại lớn cho việc sống khiết tịnh tu trì. Các phương tiện tuyền thông hiện đại qua các mạng xã hội đang có một sức hấp dẫn rất lớn đối với mọi người. Nếu chúng ta sử dụng thiếu ý thức và thiếu kỷ luật cho riêng mình, chúng sẽ trở thành con dao hai lưỡi tiêu diệt chúng ta. Vì không ít các phim ảnh độc hại, nội dung đồi trụy được truyền tải qua công nghệ hiện đại này đang len lỏi vào mọi ngõ ngách của cuộc sống con người một cách quá dễ dàng, thiếu kiểm soát, và điều này cũng không loại trừ cả trong đời sống tu trì. Và điều nguy hiểm, các nội dung hấp dẫn này dễ lôi kéo chúng ta vào việc thoả mãn những nhu cầu tâm sinh lý khi đang khủng hoảng.

Những khủng hoảng trong đời sống tu trì cũng là một trong những thách đố khiến người tu sĩ khó có thể giữ trọn đức khiết tịnh. Khi gặp khủng hoảng, căng thẳng, không còn tìm thấy niềm vui trong đời thánh hiến, không còn cảm nhận được niềm vui nơi mọi việc mình làm, niềm vui khi phục vụ người khác, đặc biệt nơi những người đau khổ và bất hạnh, cộng đoàn và chị em cũng không còn là nơi ta có thể chia sẻ thì chúng ta dễ đi tìm những sự khoả lấp từ bên ngoài như một sự bù đắp. Nếu chúng ta không cẩn trọng và khôn ngoan trong các mối tương quan bên ngoài này, chúng ta rất dễ để cho con tim của mình bị san sẻ, và cũng rất dễ đà đi xa hơn nếu không biết giữ mình.

Một khó khăn nữa phải kể đến khiến chúng ta khó bảo toàn đức khiết tịnh, đó là Nội vi tu viện. Nội vi tu viện ngày nay không còn là bức tường hay cánh cổng được xây dựng bằng vật chất nữa. Vì với những phương tiện công nghệ hiện đại : như máy tính, điện thoại thông minh hay Ipad. Ở trong phòng, chị em có thể đi du lịch khắp năm châu bốn bể, biết đủ loại thứ thông tin, gặp gỡ mọi người… với công nghệ hiện đại, nó khiến cho các cuộc điện thoại gặp gỡ, các thư đi thư về của chị em không còn được giữ theo luật là phải có phép của bề trên liên hệ nữa. Tự bản chất, những phương tiện truyền thông xã hội, những công nghệ thời đại mới cống hiến cho chúng ta rất nhiều lợi ích để thi hành sứ vụ, và để làm việc hữu hiệu hơn. Việc này không phải là xấu nếu chúng ta biết giới hạn của mình, biết sử dụng nó vào việc tốt, biết phân định chọn lọc thông tin, nhưng nó sẽ lại là mối nguy hiểm cho đời sống tu trì và tâm hồn mỗi người nếu chúng ta dùng không đúng mục đích. Vậy làm sao để chúng ta có thể ý thức được giới hạn của mình, tự trưởng thành trong việc sử dụng những phương tiện này? Đối diện với những thách đố này, chúng ta phải làm gì để bảo toàn đức khiết tịnh?

3. Các phương thế bảo toàn đức khiết tịnh

Trước hết, chị em Mân Côi cần nhận ra và sống giá trị cao quý của đức khiết tịnh thánh hiến, để sống trọn vẹn giao ước tình yêu với Chúa vì “…đời sống Khiết tịnh là biểu hiệu hồng ân trên trời, và là dấu chứng tình yêu tuyệt vời của Chúa Kito đối với Giáo Hội” (HC14). Đức Cha Tổ Phụ cũng dạy rằng: “chị em muốn tu thân cho giọn, muốn nên bạn thân thiết Chúa Giêsu, thì hãy hết sức thận trọng giữ gìn đức sạch sẽ. Lại nhớ rằng đức ấy giòn mỏng lắm, như hoa kia dễ úa, như kính nọ dễ vỡ, nên chớ coi thường, chớ dối mình rằng chẳng can gì, chớ cậy mình hay kẻ khác là người nhân đức, là bậc thánh hiền” (Gia Sản Dòng I, trang 233). Cho nên, “khi có một tư tưởng xấu hay một sự tưởng nhớ nguy hiểm nào xảy đến trong lòng trí trong trí, hãy làm như khi có một tàn lửa rơi vào trên bàn tay, hãy hất nó đi ngay tức thì” (Gia Sản Dòng I, trang 464).  Đức Cha còn dạy rằng: “khi gặp phải chước cám dỗ nghịch cùng đức sạch sẽ, thì phải chống trả liền, kíp kêu tên cực trọng Giêsu, Maria, Giuse và bắt trí tưởng tượng qua điều khác lập tức” (Gia Sản Dòng I, trang 235).

Đối với các phương tiện truyền thông, chúng ta cần tỉnh thức, đừng để cho các thiết bị truyền thông hiện đại của các loại điện thoại thông minh với internet, facebook, zalo, viber… xuyên qua bốn bức tường của tu viện hay của cộng đoàn, phá tan sự cô tịch và nội vi của chúng ta, khiến ta dễ dàng vi phạm lời khấn khiết tịnh, và không còn cảm được sự thiêng thánh của cuộc đời dâng hiến.

Bên cạnh đó, Hiến luật Dòng đã đưa ra những phương thế sống đời độc thân cách vui tươi phong phú, đó là “Để giữ trọn đức Khiết tịnh, chị em phải luôn sống khiêm nhường, hãm mình, bền tâm cầu nguyện, tôn sùng Đức Trinh nữ Maria, và siêng năng lãnh thụ các Bí tích, nhất là Bí tích Thánh thể. Với những công việc tông đồ giữa lòng đời, chị em phải tự dành riêng cho mình những giờ cầu nguyện yên tĩnh, để được đổi mới trong tình thân mật với Chúa Kitô, và được thêm sức mạnh sống đời trinh khiết hiến tế. Chị em cũng phải biết tự chủ giác quan, thực hành khổ chế, khôn ngoan dè dặt trong việc tiếp xúc với người đời, nhất là nam giới. Tôn trọng kỷ luật, và siêng năng chu toàn bổn phận… » (QL14). Thật vậy, nếu chúng ta biết cẩn thận trong lời nói, tránh ở không vì ở không là cội rễ sinh ra mọi tội lỗi, biết xa tránh các dịp tội như đọc sách báo, xem phim ảnh xấu, luôn giữ nết na đoan trang trong cách ăn mặc, vui tươi hăng say chu toàn bổn phận và tích cực phục vụ mọi người, đồng thời luôn sống mối tương quan thân mật với Chúa thì chắc chắn chúng ta sẽ không tơ tưởng tới điều bất xứng.

Các nhà tu đức dậy cho chúng ta một kinh nghiệm là trung thành với đời độc thân khiết tịnh không phải là kết quả người tu sĩ hoàn thành được bằng sức riêng mà phải có ơn đặc biệt của Chúa gìn giữ bảo vệ, nếu không, chúng ta khó có thể đứng vững trước những tấn công của thế gian, ma quỉ, xác thịt. Nếu đời sống độc thân khiết tịnh là ơn ban, là quà tặng của Thiên Chúa (x. HC16), thì để có thể trung thành với đời sống ấy, chắc chắn chúng ta không thể không gắn bó với Đấng ban quà tặng. Không gắn bó với Đức Kitô, không hứng thú và kiên trì trong việc cầu nguyện, chúng ta dễ đi tìm những gì hấp dẫn lôi kéo bên ngoài. Một khi Đức Kitô ngày càng ít hiện diện trong cuộc sống chúng ta, thì một điều gì khác sẽ lấp vào khoảng trống đó.

Lòng tôn sùng Đức Mẹ đồng trinh cũng là một trong những phương thế rất hữu hiệu, giúp  bảo vệ chúng ta trong đời sống khiết tịnh (x. QL14 ; NQ 19), vì Mẹ là mẫu gương sống khiết tịnh trinh trong, quy hướng trọn vẹn về Chúa Kitô, toàn tâm toàn ý với Người, để nhắc nhớ chúng ta luôn giữ được “tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến” như bông hoa sen « gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn ». Là con cái Mẹ Mân Côi, chị em được mời gọi lớn lên trong đức khiết tịnh nếu biết năng lần hạt Mân Côi. Xin Mẹ Maria dạy chúng ta yêu mến Chúa Giêsu như Mẹ đã yêu mến, xin Mẹ mặc cho chúng ta các nhân đức của Mẹ để mỗi ngày ta được nên hoàn thiện như Chúa muốn, để lòng chúng ta ngày càng trong sạch và xứng đáng được hưởng lời chúc phúc của Chúa: “Phúc thay ai có lòng trong sạch, vì họ sẽ được thấy Thiên Chúa” (Mt 5,8).

« Như đóa sen trong đầm lầy, xin giữ tâm hồn con thanh khiết.

Giữa một thế giới đầy hình ảnh vẩn đục, xin gìn giữ mắt con.

Giữa một thế giới tôn thờ khoái lạc, xin dạy con biết trân trọng thân xác.

Giữa một thế giới bị ám ảnh bởi tình dục, xin thanh lọc trí tưởng tượng của con.

 Xin nâng con lên cao vượt qua những thèm muốn chiếm đoạt,

để biết tự hiến trong yêu thương.

 Xin đừng để con phung phí sức lực vào những chuyện tình cảm chóng qua,

nhưng giúp con tự rèn luyện mình để gánh vác cuộc sống Chúa mời gọi.

 Như đóa sen trong đầm lầy, xin giữ thân xác con thanh khiết ».

(RABBOUNI, 120 Lời nguyện của Bạn Trẻ Việt Nam, số 102 của Lm. An-tôn Nguyễn Cao Siêu, S.J.)

Tác giả: M-Al. Đinh Thị Xuyến, FMSR.

[1] F.D. MARTINEZ, Đời tu gạn đục khơi trong, NXP Tôn Giáo, Hà Nội 2013, tr. 192.